Dự án xây hồ thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang trước nguy cơ chậm tiến độ

Dự án trọng điểm, đa mục tiêu xây dựng hồ thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang (Vũ Quang, Hà Tĩnh) với vốn đầu tư 6.000 tỉ đồng từ nguồn trái phiếu Chính phủ đang có nguy cơ chậm tiến độ, không có mặt bằng bởi người dân khu vực lòng hồ bị giải tỏa đồng loạt viết đơn… từ chối vào khu tái định cư (TĐC). Như vậy, đồng nghĩa với việc, các khu TĐC được đầu tư hàng trăm tỉ đồng đang đứng trước nguy cơ “vỡ trận”.

Khu tái định cư Hói Trung hiện chưa có điện nước và đất nông nghiệp cho người dân sản xuất

Được phê duyệt từ năm 2006, Dự án hồ thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang là dự án trọng điểm lớn nhất của tỉnh Hà Tĩnh. Tổng diện tích của hồ thủy lợi Ngàn Trươi là 775 triệu m3 nước, lớn gấp 2,5 lần diện tích hồ thủy lợi Kẻ Gỗ. Toàn bộ diện tích hai xã Hương Quang, Hương Điền (huyện Vũ Quang) nằm hoàn toàn trong khu vực lòng hồ; 100% dân cư thuộc diện phải di dời, bị thu hồi toàn bộ đất ở, đất nông nghiệp và tài sản trên đất. 60 hộ dân thuộc thị trấn Vũ Quang cũng nằm trong diện di dời để nhường đất xây dựng đập ngăn của hồ (vị trí nằm gần khu vực thị trấn, tiếp giáp với đường mòn Hồ Chí Minh).

Để phục vụ mục đích di dân, BQL dự án đã tiến hành xây dựng 3 khu TĐC, bao gồm Khe Ná – Khe Gỗ; Hói Trung (hay còn gọi là Hói Trùng) và tái định cư Đồng Nậy cho 60 hộ dân tại Tổ 1 thị trấn Vũ Quang. Dự tính, hai khu TĐC Khe Ná – Khe Gỗ; Hói Trung tập trung hơn 400 hộ dân thuộc hai xã Hương Quang, Hương Điền. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, công tác di dân vẫn là một mớ rối bời với nhiều đơn thư phản ánh, khiếu nại, bức xúc… của các hộ dân.

Một m2 đất đền bù... hai gói mì tôm

Theo người dân, họ hoàn toàn ủng hộ mục tiêu của Dự án hồ thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang, nhưng ổn định đời sống của hàng ngàn người dân cũng là vấn đề chính quyền cần đảm bảo hài hòa. Một trong những lý do khiến vẫn còn rất nhiều hộ bám trụ lại đất cũ và đang có đơn khiếu kiện UBND huyện Vũ Quang là do giá đất đền bù quá thấp và việc kiểm kê chưa thỏa đáng. Qua tìm hiểu của chúng tôi, mức giá đền bù đối với đất nông nghiệp, đất ở tại khu vực nông thôn (xã vùng III) thuộc dự án thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang và tài sản trên đất (gồm nhà cửa, cây cối hoa màu…) UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành kèm theo QĐ số 01/2009. Theo bộ đơn giá này, đất nông nghiệp bị thu hồi được đền bù 9.700 đồng/m2. “Một mét đất nông nghiệp của chúng tôi chưa mua được… hai gói mì tôm” – chị Phạm Thị Hà (thôn Đăng, xã Hương Điền) xót xa.

Bên cạnh đó, quy định về việc người dân phải có “sổ đỏ” ở nơi chuyển đến mới được tự tái định cư cũng khiến nhiều người bức xúc. “Người dân xã vùng sâu, vùng xa như chúng tôi làm gì có tiền mua đất. Trước khi về Hương Quang, Hương Điền, phần lớn bà con đều thường trú ở huyện Đức Thọ. Bây giờ, chúng tôi vẫn còn họ hàng ở quê, được người thân giúp đỡ về chỗ ở… Việc bắt người dân phải có giấy tờ chuyển nhượng, mua bán đất… mới cho tự TĐC, thực chất là “ép” người dân vào khu TĐC tập trung” – anh Trần Quốc Toản, xã Hương Điền bức xúc.

Đặc biệt, điều khiến dư luận bất bình là chính lãnh đạo địa phương có đất bị thu hồi lại cố tình làm sai lệch hồ sơ để hưởng lợi. Trong bản kết luận các nội dung tố cáo đối với một số cán bộ xã Hương Quang làm sai lệch hồ sơ địa chính tham ô tiền của nhà nước cũng đã khẳng định: Ông Nguyễn Đình Tiến - Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch HĐND, ông Hà Đồng Tiến - nguyên Phó Chủ tịch UBND, ông Nguyễn Viết Hiền, nguyên xóm trưởng xóm Kim Thọ đã thiếu trung thực và khách quan dẫn đến nhận “thừa” 72,2 triệu đồng. Trong đó, riêng ông Nguyễn Đình Tiến lĩnh “dư” 57,1 triệu đồng.

“Thả” dân vào rừng ?

Hơn nữa, theo các quy định hiện hành thì nơi tái định cư phải có điều kiện tốt hơn hoặc ít nhất phải bằng nơi ở cũ nhưng theo người dân, hai khu tái định cư dù được quy hoạch khá hoành tráng với mức kinh phí đến thời điểm hiện tại lên tới 350 tỉ đồng nhưng lại thua xa với nơi ở cũ. Đó cũng là lý do hàng loạt hộ dân đã đồng loạt viết đơn từ chối không vào khu tái định cư.

Qua tìm hiểu của chúng tôi, khu TĐC Hói Trung (hay còn gọi là Hói Trùng) được tạo lập trên diện tích đất VQG Vũ Quang. Con đường dẫn vào khu TĐC này là con đường độc đạo, và khu dân cư được đặt ở vị trí… cuối đường. Đi thẳng vào bên trong là lõi rừng, bao bọc xung quanh là đất rừng thuộc VQG Vũ Quang quản lý. TĐC Hói Trung dành cho gần 300 hộ dân thuộc xã Hương Quang. Nguyên bản, trước đây khu TĐC này là rừng hoang vu. Khi Ban chuyên trách đi khảo sát đã quyết định “khai hoang” để đưa hàng ngàn con người vào… sâu trong rừng.

Khu TĐC Khe Ná – Khe Gỗ được xây dựng để làm nơi định cư mới cho hơn 100 hộ dân thuộc xã Hương Điền. Từ đường mòn Hồ Chí Minh đi theo trục đường nhỏ liên xã chừng hơn 10 km, trong đó phần lớn đã xuống cấp, TĐC Khe Ná – Khe Gỗ nằm trong rừng phòng hộ với hơn 150 ô đất đã được san ủi, tương ứng với khoảng hơn 150 hộ dân định cư. Nếu quan sát, sẽ không khó nhận ra TĐC Khe Ná – Khe Gỗ được xây dựng tại một thung lũng nhỏ, bám theo ba quả đồi. Điểm chung của hai khu này là đất đai khá cằn cỗi. Ngoài các công trình trụ sở UBND, trường học, trạm y tế... được thiết kết khá “hoành tráng”  thì hiện tại cả hai khu TĐC này vẫn chưa có điện nước và chưa có khu vực quy hoạch đất dành cho sản xuất nông nghiệp.

Theo anh Trần Quốc Toản - xã Hương Điền: Mỗi hộ dân ở Hương Quang, Hương Điền trung bình bị thu hồi từ 6.000 m đất trở lên, bao gồm đất ở, đất nông nghiệp và đất rừng; có hộ bị thu hồi trên 30.000 m2.  Trong khi đó, khu TĐC mới cách xa khu đất cũ, không đảm bảo điều kiện tối thiểu như nước sinh hoạt, nước sản xuất...

Thông tin từ ban quản lý dự án, mỗi hộ sẽ được chia 400 m2 đất ở, 600m2 đất vườn và trung bình từ 1 – 3 ha đất rừng. Tuy nhiên, khi người dân hỏi Ban chuyên trách vị trí đất sản xuất sẽ giao cho dân ở đâu, thì vẫn chưa có câu trả lời. “Người dân chúng tôi không có nghề phụ, chỉ biết làm nông nghiệp và trồng rừng được nhà nước giao khoán 50 năm. Với diện tích mới được giao chỉ bằng một góc nhỏ so với diện tích cũ, đời sống người dân sẽ không được đảm bảo” – anh Toản lo lắng.

“Bán bò đi tậu ễnh ương”

Một điểm bất hợp lý tại hai dự án TĐC tập trung Hói Trung, Khe Ná – Khe Gỗ không thuộc diện làm nhà cho dân TĐC, chỉ giao đất không có hạ tầng. Mỗi hộ dân nhận đất sẽ phải trả thêm tiền chênh lệch do đất ở được phân bổ gần với trục đường nội bộ. Vô hình trung, người dân nhường đất cho dự án bỗng nhiên mất nhà, mất đất sản xuất, phải đi… mua đất ở một nơi không đủ đảm bảo sinh sống, không có tư liệu sản xuất... Lấy ví dụ: một hộ dân thuộc nhóm đất ở vùng III của xã vùng III (mức đền bù là 38.000 đồng/m2), khi ra nơi ở mới được phân đất gần mặt đường sẽ phải đóng thêm tiền chênh lệch. Giá đất gần đường được áp giá 100.000 đồng/m2, người dân sẽ phải đóng phần chênh lệch 62.000 đồng. Điều này có nghĩa với việc người dân nhận tiền đền bù đất giá thấp để mua đất TĐC giá cao.

Trao đổi với DĐDN, ông Nguyễn Quốc Đạt - Trưởng Ban dân vận huyện ủy  huyện Vũ Quang cho rằng: việc người dân khiếu kiện chính quyền và từ chối vào khu tái định cư tập trung làm ảnh hưởng tới tiến độ dự án, nhất là chỉ còn gần ba tháng (15/8) là thời điểm 100% các hộ dân phải đến nơi ở mới đang đến gần. Sở dĩ huyện chọn thời điểm trên vì muốn tổ chức khai giảng cho các cháu học sinh tại khu TĐC mới. Hiện nay chúng tôi đang tích cực vận động người dân.

Nhưng, với thực trạng trên, nếu chính quyền không tìm được phương án giải quyết thỏa đáng, đảm bảo quyền lợi chính đáng của  người dân và khi người dân vẫn kiên quyết từ chối đến khu ở mới, thì rất có thể lễ khai giảng tại Khe Ná, Hói Trung sẽ… không có học sinh và không chỉ có thế.

Theo dddn

Xem thêm các bài viết cùng chủ đề với bài viết (phía trên):

Dự án xây hồ thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang trước nguy cơ chậm tiến độ